Author: Институт перевода Библии
Date: 2023-10-13T21:34:07.813061+00:00

Саҥа Кэс Тыл: 1 Иоанн

Саҥа Кэс Тыл: 1 Иоанн

1. Саҥа Кэс Тыл

1. Тыллары быһаарыы (Саҥа Кэс Тыл)

2. Карталар (Саҥа Кэс Тыл)

3. Библияҕа ахтыллар сирдэр-дойдулар фотографиялара

4. ЭРГЭ КЭС ТЫЛТАН ЦИТАТАЛАР ЫЙЫННЬЫКТАРА

Creative Commons: BY-NC-ND 4.0

© Институт перевода Библии; Информацию о лицензии этого издания можно найти здесь: https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0/deed.ru

Институт перевода Библии

Институт перевода Библии, 101000 Москва, Главпочтамт, а/я 360
ibt_inform@ibt.org.ru

Правила использования текстов библейских переводов ИПБ: https://ibt.org.ru/ru/rules

Саҥа Кэс Тыл

Саҥа Кэс Тыл

1. Аан тыл

2. Библия кинигэлэрин кылгатыллыбыт ааттара

1. 1 Иоанн

Библия тылбааһын Института

Москва, 2017

ISBN 978-5-93943-255-9 © Институт перевода Библии, 2008, 2017

Аан тыл

Аан тыл[1]

Бу Таҥара үөрэҕин Саҥа Кэс Тылын сахалыы кинигэтин тутан олорор үтүө дьоммун ис сүрэхпиттэн эҕэрдэлиибин!

Сахалар былыргы төрүттэрэ Тэнгри диэн биир Таҥара баарын билэллэр эбит. Онон нуучча дьоно 1632 сыллаахха кэлэн «Лена остуруогун», ол иһигэр чочуобунаны туппуттарыгар, кинилэр бэрт сотору сулууспаҕа сылдьар, сүрэхтэнэр, бэргэһэлэнэр буолбуттар. Холобур, Семен Дежнев 1640 сыллаахха Бороҕон сахатын кыыһын Абакайааданы бэргэһэлээбит. XVII үйэҕэ, 1663 сыллаахха Якутскай куоракка Спасскай манастыыр, 1708 сыллаахха Троицкай Собор тутуллубуттар, улуустар, нэһилиэктэр аайы чочуобуналар, Таҥара Дьиэлэрэ оҥоһуллубуттар. Холобур, 1700 сыллаахха Индигир өрүс үрдүгэр Зашиверскайга эриэккэстэй бэйэлээх Спасскай храм тутуллубут. Бу кэнниттэн 1812–1819 сылларга аҕабыыттар саха алпаабытын оҥорон, Таҥара үөрэҕин сахалыы тылбаастаан кинигэнэн таһаарыыны саҕалаабыттар. Революция буолуор диэри Таҥара үөрэҕин уонна сулууспатын 50-ча кинигэтэ бэчээттэммит, ол иһигэр Сибэтиэй Евангелие 3 төгүл тахсыбыт. Улуу миссионердар Святитель Иннокентий Вениаминов, епископ Дионисий (Хитров) уонна протоиерей Димитриан Попов суруга-бичигэ суох саха тылын сайдыытыгар бастакы тулхадыйбат акылааты уурсубуттар, хараҥаҕа олорбут норуоту Таҥара абыраллаах сырдыгар кытыарбыттар. Кинилэр сүҥкэн өҥөлөрүн биһиги саха дьоно улаханнык кэриэстиибит.

Онтон араас кэрдиис кэмнэр ааспыттарын кэннэ, бу 2004 сылга, биһиги үөрүүбүтүгэр, Саҥа Кэс Тыл сахалыы аан бастаан толору тылбаастанан күн сырдыгын эмиэ көрөн кэллэ. Биллэр күчүмэҕэйдэрдээх билиҥҥи кэмҥэ саха норуотугар бу сыаната биллибэт күндү духуобунай бэлэх буолар. Маннык күндү бэлэҕи тэрийэн оҥордо Москватааҕы Библия тылбааһын Института (директор – доктор Марианна Беерле-Моор). Бу институт бары үлэһиттэригэр биһиги махталбыт улахан.

Киһи аймах олоҕор эркээйи буолбут Саҥа Кэс Тыл муудараһын, үрдүк поэзиятын атын тылынан биэрэр уустугун, улахан эппиэттээҕин ким барыта өйдүүрэ буолуо. Ол да буоллар бу судургута суох сорук саха тыллаахха кэбэҕэстик өйдөнөр, дууһатыгар тиийэр гына ис киирбэхтик, тупсаҕайдык уонна талааннаахтык толорулунна диэн мин тус бэйэм киэн тутта, үөрэ саныыбын. Саха литературнай тылын сайдыытыгар бу Саҥа Кэс Тыл тылбааһа биир бэлиэ, боччумнаах хардыы буолан, саха тыла «муора курдук бастар бараммат баайын» илэ-бодо көрдөрүүһү.

Икки тыһыынча сыл анараа өттүгэр былыргы грек тылынан суруллубут Сибэтиэй Евангелие сахалыы тахсыыта сүдү суолталаах. Саха дьоно Айыы Тойон Таҥараларын үөрэҕин ис сүрэхтэриттэн ылыннахтарына эрэ, Таҥараны билэн, бары куһаҕан дьаллыктан босхолонон, аньыыттан ырааһыран, Кини ыҥырар эйэлээх, тапталлаах, сырдык кэскиллээх олоҕор тиийиэхтэрэ.

Улуу миссионердар сүүстэн тахса сыллааҕыта тоҥ хаарга үктээбит ыллыктарын салгыы солоон иһэр архиепископ Гермаҥҥа, бу тылбаас үлэтин көҕүлээбитин, бары өттүнэн көмөлөспүтүн иһин, биһиги аман өс алгыспытын холбуубут.

Бу кинигэ тахсыытыгар үлэлээтилэр: консультант, доктор Дэвид Джон Кларк (Англия, Холбоһуктаах Библейскэй Уопсастыбалар), богословскай редактор, тылбаасчыт Саргылана Леонтьева, филологическай редактор, доктор Николай Ефремов, тылбаасчыттар Мария Алексеева, Аита Шапошникова, Светлана Егорова-Джонстон, Валерий Бурцев. Кинилэргэ бука барыларыгар барҕа махтал буоллун. Кинигэ художнига Иван Поповка, Олох аал луук маһын уруһуйдаабыт Кая Леонтьеваҕа уонна тылбаас уустук үлэтигэр ис сүрэхтэриттэн көмөлөспүт бары үтүө дьоммутугар истиҥ махталбытын тиэрдэбит.

Саҥа Кэс Тыл литературнай редактора

Дмитрий Сивцев-Суорун Омоллоон

* * *

Саҥа Кэс Тыл уонна Эргэ Кэс Тыл кинигэлэрэ холбуу Сибэтиэй Суруйуулар эбэтэр Библия диэн ааттаналлар.

Саҥа Кэс Тыл грек тылынан суруллубут 27 кинигэттэн, оттон Эргэ Кэс Тыл еврей тылынан суруллубут 39 кинигэттэн тураллар. Сорох сиэркэптэр Эргэ Кэс Тылга грек тылынан суруллубут өссө хас да кинигэни эбии киллэрэллэр.

Былыргы еврей тылынан суруллубут Эргэ Кэс Тылга Айыы Тойон Таҥара сири-халлааны, киһини айбытын, киһи аньыыны оҥорон Кинини кытта эйэтин сүтэрбитин уонна Таҥара киһини бырастыы гына кэлэригэр киһи аймаҕы хайдах өр кэм устата бэлэмнээбитин туһунан кэпсэнэр.

Оттон Саҥа Кэс Тыл биһиги эрабыт бастакы үйэтин иккис аҥаарыгар былыргы грек тылынан суруллубута. Бу хомуурунньукка түөрт Евангелие, Сибэтиэй Апостоллар Дьайыылара, Апостоллар илдьит суруктара уонна Сибэтиэй Иоаҥҥа Арыллыы киирэллэр. Евангелиелары барыта түөрт ааптар суруйбут: Матфей, Марк, Лука уонна Иоанн. Бу Иисус Христос сирдээҕи олоҕун араас түгэннэрин сырдатар түөрт кинигэ бэйэ-бэйэлэригэр майгыннаспат истииллээхтэр. Сибэтиэй Апостоллар Дьайыыларыгар Айыы Тойон Халлааҥҥа барыыта, Сибэтиэй Тыын үөһэттэн түһүүтэ итиэннэ Рим империятын бары муннуктарыгар маҥнайгы христианнар түмсүүлэрин – сиэркэптэрин үөскээһинэ кэпсэнэр.

Саҥа Кэс Тылга барыта сүүрбэ биир илдьит сурук киирэр. Бу христианнарга туһуламмыт суруктары сибэтиэй Апостоллар Павел, Иоанн, Петр, Иаков уонна Иуда суруйбуттар. Еврейдэргэ суруллубут илдьит сурук ааптара чопчу биллибэт эрээри, былыргы христианскай үгэскэ олоҕуран, Павел Апостол буолуон сөп диэн сабаҕалыыллар. Апостоллар итэҕэл бары өрүттэрин ырытан, Иисус Христос үөрэҕин толору быһааран, христианнарга араас тыын суолталаах ыйыылары биэрэллэр.

Саҥа Кэс Тыл бүтэһик кинигэтэ – Сибэтиэй Иоаҥҥа Арыллыы (грек. Апокалипсис) – инникини өтө көрөр, төлкөлүүр, киһиэхэ эрэли биэрэр кинигэ. Сибэтиэй Иоанн уус-уран тылынан кэнэҕэски киһи аймах уустук олоҕун арыйан көрдөрөр уонна эйэ-ил, кырдьык, дьол олохсуйар саҥа сирэ-халлаана айылларын кэпсиир. Бу урут сахалыы тылбаастамматах кинигэ.

Биһиги тылбааспыт синодальнай тылбааска төрүт буолбут былыргы грек омук тылынан суруллубут тиэкискэ олоҕурар. Бу тиэкис бары аныгы тылбаастар төрүттэрин – Барбара Аланд, Курт Аланд, Иоганнес Каравидопулос, Карло М. Мартини уонна Брюс М. Метцгер редакцияларынан төрдүһүн тахсыбыт былыргы греческэй тиэкистэри – кытта сөп түбэһиспэт түгэннэрдээх. Олору үксүлэрин кинигэ сирэйин алын өттүгэр бэлиэтээтибит.

Бу былыргы грек тылынан суруллубут Саҥа Кэс Тыл сахалыы тылбааһын биһиги инникитин өссө чочуйар, тупсарар, көннөрөр соруктаахпыт. Онон ытыктабыллаах ааҕааччыларбыт бэйэлэрин санааларын биһигини кытта үллэстэллэрэ буоллар, сөптөөҕүн көрөн, кэлин кинигэ саҥалыы тахсыытыгар махталы кытта туһаныа этибит. Биһиги аадырыспыт:

Институт перевода Библии

101000 Россия, Главпочтамт Москва, а/я 360.

Библия тылбааһын Института тылбаасчыттарга, редактордарга уонна бу кинигэ тахсарыгар көмөлөспүт дьоҥҥо бука барыларыгар махтанар.

Библия тылбааһын Института

Библия кинигэлэрин кылгатыллыбыт ааттара

БИБЛИЯ КИНИГЭЛЭРИН КЫЛГАТЫЛЛЫБЫТ ААТТАРА

Ветхий Завет [2]

Быт – Бытие

Исх – Исход

Лев – Левит

Числ – Числа

Втор – Второзаконие

Нав – Книга Иисуса Навина

Суд – Книга Судей Израилевых

Руфь – Книга Руфь

1 Цар – Первая книга Царств

2 Цар – Вторая книга Царств

3 Цар – Третья книга Царств

4 Цар – Четвертая книга Царств

1 Пар – Первая книга Паралипоменон

2 Пар – Вторая книга Паралипоменон

Езд – Книга Ездры

Неем – Книга Неемии

Есф – Книга Есфирь

Иов – Книга Иова

Пс – Псалтирь

Притч – Притчи Соломона

Еккл – Книга Екклесиаста, или Проповедника

Песн – Песнь песней Соломона

Ис – Книга пророка Исайи

Иер – Книга пророка Иеремии

Плач – Плач Иеремии

Иез – Книга пророка Иезекииля

Дан – Книга пророка Даниила

Ос – Книга пророка Осии

Иоиль – Книга пророка Иоиля

Ам – Книга пророка Амоса

Авд – Книга пророка Авдия

Иона – Книга пророка Ионы

Мих – Книга пророка Михея

Наум – Книга пророка Наума

Авв – Книга пророка Аввакума

Соф – Книга пророка Софонии

Агг – Книга пророка Аггея

Зах – Книга пророка Захарии

Мал – Книга пророка Малахии

Саҥа Кэс Тыл

Мф – Матфейтан Сибэтиэй Евангелие

Мк – Марктан Сибэтиэй Евангелие

Лк – Лукаттан Сибэтиэй Евангелие

Ин – Иоантан Сибэтиэй Евангелие

Апос – Сибэтиэй Апостоллар Дьайыылара

Иак – Иаков Апостол илдьит суруга

1 Пет – Петр Апостол бастакы илдьит суруга

2 Пет – Петр Апостол иккис илдьит суруга

1 Ин – Иоанн Апостол бастакы илдьит суруга

2 Ин – Иоанн Апостол иккис илдьит суруга

3 Ин – Иоанн Апостол үһүс илдьит суруга

Иуд – Иуда Апостол илдьит суруга

Рим – Рим христианнарыгар илдьит сурук

1 Кор – Коринф христианнарыгар бастакы илдьит сурук

2 Кор – Коринф христианнарыгар иккис илдьит сурук

Гал – Галатия христианнарыгар илдьит сурук

Эф – Эфес христианнарыгар илдьит сурук

Флп – Филиппы христианнарыгар илдьит сурук

Кол – Колосс христианнарыгар илдьит сурук

1 Фес – Фессалоника христианнарыгар бастакы илдьит сурук

2 Фес – Фессалоника христианнарыгар иккис илдьит сурук

1 Тим – Тимофейга бастакы илдьит сурук

2 Тим – Тимофейга иккис илдьит сурук

Тит – Титкэ илдьит сурук

Флм – Филимоҥҥа илдьит сурук

Евр – Еврейдэргэ илдьит сурук

Арыл – Сибэтиэй Иоаҥҥа Арыллыы

[1] Бу аан тылы Д.К.Сивцев – Суорун Омоллоон Саҥа Кэс Тыл маҥнайгы тахсыытыгар (Библия тылбааһын Института, Москва, 2004) анаан суруйбута.

[2] Ветхий Завет – Эргэ Кэс Тыл кинигэлэрэ сахалыы толору тылбаастана иликтэрин быһыытынан ааттарын нууччалыы биэрдибит.

1 Иоанн

1 Иоанн

1. 1

2. 2

3. 3

4. 4

5. 5

1

СИБЭТИЭЙ ИОАНН АПОСТОЛ БАСТАКЫ ИЛДЬИТ СУРУГА

Олох Тыла

1^1Биһиги эһиэхэ аан бастааҥҥыттан Баары: Кими истибиппитин, илэ харахпытынан көрбүппүтүн, анаарбыппытын, илиибитинэн таарыйбыппытын – Олох Тылын иһитиннэрэбит+. 2Бу Олоҕу биһиэхэ Таҥара көрдөрбүтэ: биһиги Ону көрбүт буоламмыт, туоһулуубут уонна Аҕаҕа баар бараммат Олох биһиэхэ көстүбүтүн туһунан эһиэхэ иһитиннэрэбит+. 3Эһиги биһигинниин бодоруһаргыт туһугар, биһиги тугу көрбүппүтүн-истибиппитин эһиэхэ иһитиннэрэбит, оттон биһиги Аҕалыын уонна Кини Уола Иисус Христостуун бодоруһабыт+. 4Бу туһунан эһиэхэ, үөрүүгүт[*] толору буоларын туһугар, суруйабыт+.

Сырдыкка сылдьыы

5Биһиги Киниттэн истэн, эһиэхэ тиэрдэр үөрүүлээх илдьиппит маннык: Таҥара – сырдык, Киниэхэ ханнык да хараҥа суох+. 6Өскөтүн биһиги Кинилиин бодоруһабыт диир эрээрибит, хараҥаҕа сылдьар буоллахпытына, ол аата сымыйалыыбыт, кырдьыгынан олорбоппут;+
7оттон Кини сырдыкка баарын курдук, биһиги эмиэ сырдыкка сылдьар буоллахпытына, оччоҕо бэйэ-бэйэбитин кытта бодоруһабыт, оччоҕо Кини Уолун Иисус Христос Хаана биһигини бары аньыыттан-хараттан ыраастыыр+. 8Өскөтүн аньыыта суохпут дэнэр буоллахпытына, бэйэбитин албыннанабыт, ол аата биһиги сүрэхпитигэр кырдьык кыыма да суох+. 9Оттон аньыыбытын-буруйбутун Таҥара иннигэр билинэр буоллахпытына, Кини эрэллээх уонна кырдьыктаах буолан, биһигини бырастыы гыныаҕа, бары куһаҕантан ыраастыаҕа+. 10Аньыыны оҥорботохпут дэнэр буоллахпытына, биһиги Кинини сымыйаччы курдук көрдөрөбүт, ол аата Кини тыла биһиги сүрэхпитигэр суох+.

2

2^1Оҕолоруом! Маны мин эһиэхэ аньыыны оҥорботуннар диэн суруйабын; оттон өскөтүн ким эмэ аньыыга киирдэҕинэ, биһиги туспутугар Аҕа иннигэр Көрдөһөөччү: Иисус Христос – Кырдьыксыт баар;+
2Кини – биһиги аньыыбыт-буруйбут иһин, биһиги эрэ буолбатах, бүтүн аан дойду аньыытын-буруйун иһин толук буолбут сиэртибэ+.

3Биһиги Кинини билбиппитин Кини кэриэстэрин тутуһарбытынан билэбит+. 4«Кинини биллим» дии сылдьан, Кини кэриэстэрин толорбот киһи – сымыйаччы, оннук киһи сүрэҕэр кырдьык диэн суох;+
5оттон Кини тылын толорор киһи сүрэҕэр Таҥара таптала дьиҥ чахчы сиппит-хоппут: бу мантан биһиги билэбит Кинилиин биир буолбуппутун+. 6Кинини кытта биир буоллум диир киһи, Кини олорбутун курдук, олоруохтаах.

7Таптыыр бырааттарым! Мин эһиэхэ саҥа кэриэһи буолбакка, эһиги аан маҥнайгыттан билэр, былыргы кэриэскитин суруйабын. Былыргы кэриэс – эһиги хара маҥнайгыттан истибит тылгыт+. 8Ол гынан баран эмиэ да саҥа кэриэһи суруйабын; бу кэриэс кырдьыктааҕа Киниттэн да, эһигиттэн да ырылыччы көстөр: хараҥа ааһан, дьиҥнээх сырдык хайыы-үйэ тыган эрэр+.

9Сырдыкка сылдьабын диир эрээри, быраатын абааһы көрөр киһи өссө да хараҥаттан тахса илик+. 10Быраатын таптыыр киһи сырдыкка сылдьар, онон кини туохтан да иҥнибэт;+
11оттон быраатын абааһы көрөр киһи хараҥаттан тахса илик – им балайга былдьатан, хайа да диэки баран иһэрин билбэт.

12Оҕолор, мин эһиэхэ суруйабын: эһиги аньыыгыт-буруйгут Кини аатын туһугар бырастыы буолбута+.

13Аҕалар, мин эһиэхэ суруйабын: эһиги аан бастааҥҥыттан Баары билбиккит.

Эдэрдэр, мин эһиэхэ суруйабын: эһиги хара дьайдааҕы кыайбыккыт.

Эрдэҕэс оҕолор, мин эһиэхэ суруйабын: эһиги Аҕаны биллигит+.

14Аҕалар, мин эһиэхэ суруйдум: эһиги аан бастааҥҥыттан Баары билбиккит.

Эдэрдэр, мин эһиэхэ суруйдум: эһиги күүстээххит, эһиги Таҥара тылын сүрэххитинэн ылынан, хара дьайдааҕы кыайбыккыт.

Бу аньыылаах дойдуну таптаамаҥ

15Бу аньыылаах дойдуну да, бу дойдуга баары да таптаамаҥ: бу дойдуну таптыыр киһи сүрэҕэр Аҕа таптала суох+. 16Бу дойдуга баар барыта: аньыылаах киһи имэҥэ-кыдьыга, хараҕын абылаҥа, бу олоххо тугунан киэн туттара – Аҕаттан кэлбэт, бу дойдуттан бэйэтиттэн көбөн тахсар. 17Бу дойду имэҥниин-кыдьыктыын симэлийэ сүтүөҕэ, оттон Таҥара көҥүлүн толорор киһи үйэлэр тухары олоруоҕа+.

Христоһу утарааччылартан сэрэтии

18Оҕолоор! Бу тиһэх кэм кэллэ. Антихрист кэлиэхтээҕин эһиги истэн тураҕыт. Тиһэх кэм кэлбитин биһиги Христоһу утарааччы хайыы-үйэ үксээбитинэн билэбит+. 19Кинилэр бэйэбит ортобутуттан тахсыбыттара эрээри, биһиэннэрэ буолбатах этилэр: биһиэннэрэ эбиттэрэ буоллар, биһигини кытта хаалыа этилэр, онон, бараннар, биһиэннэрэ буолбатахтара көстөн тахсыбыта+. 20Оттон эһиэхэ Сибэтиэй Таҥара Тыына баар буолан, эһиги тугу барытын билэҕит+. 21Мин эһиэхэ кырдьыгы билбэккит диэн суруйар буолбатахпын, кырдьыгы билэргит, ханнык да сымыйа кырдьыктан тахсыбатын өйдүүргүт иһин суруйдум. 22Онон сымыйаччы диэн кимий? Ол – Иисуһу, Кини Христос буоларын, мэлдьэһээччи. Антихрист Аҕаны да, Уолу да мэлдьэһэр+. 23Ким Уолун ылыммат, ол Аҕата суох, ким Уолун билинэр, ол Аҕалаах+. 24Онон аан маҥнайгыттан тугу истибиккитин тутуһан олоруҥ. Маҥнайгыттан истибиккитин тутуһа сырыттаххытына, эһиги Уолун да, Аҕатын да кытта бииргэ буолуоххут+. 25Бараммат олох – бу баар Кини биһиэхэ биэриэх буолан эрэннэрбитэ!

26Маны эһигини дэҥ үктэтээччилэр тустарынан суруйдум+. 27Оттон эһиги тускутунан этэр буоллахха, эһиэхэ Таҥара Тыына баар буолан, эһиги ким да үөрэтэригэр наадыйбаккыт – Тыын Бэйэтэ эһигини барыга-барытыгар үөрэтэр. Ол үөрэтэрэ барыта дьиҥ кырдьыктаах, ханнык да албына суох, онон, Кини тугу үөрэтэрий да, эһиги ону тутуһан олоруҥ+.

Таҥара оҕолоро

28Онон, оҕолоор, Кини кэллэҕинэ куттаммат, саакка-суукка киирбэт туһугар, Кинилиин биир буолуҥ+. 29Кини кырдьыксытын билэр буоллаххытына, кырдьыгы оҥорор киһи барыта Киниттэн төрөөбүтүн эмиэ билиэхтээххит+.

3

3^1Аҕабыт биһиэхэ хайдахтаах курдук тапталы бэлэхтээбитий! Биһиги Таҥара оҕолорунан ааттанабыт. Кырдьык, биһиги Кини оҕолоро буоллубут; бу дойду Кинини билбэт буолан, биһигини билбэт+. 2Таптыыр бырааттарыам! Биһиги билигин Таҥара оҕолорунабыт, оттон кэлин өссө хайдах уларыйарбыт биһиэхэ ситэ арыллан биллэ илик. Арай биири чуолкай билэбит: ол арылыннаҕына, биһиги Кинини дьиҥ Бэйэтин көрөммүт, Кини курдук буолуохпут+. 3Киниэхэ итинник эрэллээх киһи Кини ырааһын иһин, бэйэтин ыраастанар+.

4Аньыыны оҥорор киһи Таҥара Сокуонун кэһэр; аньыы – суута-сокуона суох быһыыланыы. 5Кини биһиги буруйбутун-аньыыбытын киэр илдьээри кэлбитин, Бэйэтэ туох да аньыыта суоҕун билэҕит+. 6Кинилиин биир буолбут киһи аньыыны оҥорбот, оттон аньыыны оҥорор киһи Кинини көрбөтөх да, билбэтэх да+. 7Оҕолоор! Эһиги кимиэхэ да албыннатымаҥ. Кырдьыгынан сылдьар киһи Кини курдук кырдьыктаах+. 8Аньыыны оҥорор киһи – адьарай киһитэ, тоҕо диэтэххэ, аньыыны хара маҥнайгыттан адьарай оҥорбута; ол иһин Таҥара Уола кини оҥорбутун үрэйэ кэлбитэ+. 9Таҥараттан төрөөбүт киһиэхэ Таҥара сиэмэтэ баар, онон кини аньыыны оҥорбот, Таҥараттан төрөөбүт буолан, аньыыны оҥорор кыаҕа суох+. 10Ким кырдьыгынан сылдьыбат, ол быраатын таптаабат киһи курдук, эмиэ Таҥара киһитэ буолбатах. Ким Таҥара оҕото, ким адьарай оҕото буоларын биһиги итинэн араарабыт+.

Бэйэ-бэйэҕитин таптааҥ

11Бу баар – эһиги аан маҥнайгыттан истибит кэриэс тылгыт: биһиги бэйэ-бэйэбитин таптыахтаахпыт,+
12быраатын өлөрбүт, хара дьайдаах төрүөҕэ Каин курдук буолуо суохтаахпыт. Туох иһин кини быраатын өлөрбүтэй? Бэйэтэ мөкүнү, быраата үтүөнү оҥорорун иһин буолбатах этэ дуо+?

13Бырааттарыам, бу дойду эһигини абааһы көрөр буоллаҕына, эһиги ону дьиктиргээмэҥ+. 14Биһиги өлөр өлүүттэн туораан олоххо киирбиппитин билэбит, тоҕо диэтэххэ, бырааттарбытын таптыыбыт; быраатын[*] таптаабат киһи өлөр өлүү кытаҕаһыттан өссө да мүччүрүйэ илик+. 15Быраатын абааһы көрөр киһи – өлөрүөхсүт, оттон эһиги билэргит курдук, ханнык да өлөрүөхсүт бараммат олохтоммот, кини сүрэҕэр бараммат олох суох+.

16Иисус Христос биһиги туспутугар олоҕун толук ууран, биһиги тапталы билбиппит, онон бэйэбит эмиэ бырааттарбыт тустарыгар олохпутун кэрэйиэ суохтаахпыт+. 17Оттон баҕарара барыта баар үскэм олохтоох эрээри, биир итэҕэллээх быраата тиийиммэтин көрө-көрө, киниттэн хайыҥ охсунар киһиэхэ Таҥара таптала хайаан баар буолуоҕай+? 18Оҕолоруом! Кыһыл тылбытыгар, кэпсээммитигэр эрэ таптыыр буолумуоҕуҥ, дьиҥнээхтик таптыырбытын олорор олохпутунан көрдөрүөҕүҥ+.

19Биһиги дьиҥнээх кырдьык дьоно буоларбытын итинтэн билэбит[*], итинэн Кини иннигэр суобаспытын[*] уоскутунабыт. 20Оттон өскөтүн бэйэлээх бэйэбит суобаспыт биһигини дьүүллүүр буоллаҕына, биһиги суобаспытынааҕар улахан, тугу барытын билэр Таҥара биһигини дьүүллээбэт буолуо дуо! 21Таптыыр бырааттарыам, өскөтүн суобаспыт дьүүллүүрүн оҥорбот буоллахпытына, биһиги Таҥараҕа эрдээхтик чугаһыыбыт,+
22уонна Кини кэриэстэрин тутуһар, сөбүлүүрүн оҥорор буоламмыт, тугу баҕарар көрдөһөн, Киниттэн ылабыт+. 23Оттон Кини кэриэһэ – Уолун Иисус Христос аатыгар итэҕэл уонна, биһиэхэ ыйбытын курдук, бэйэ-бэйэҕэ таптал+. 24Кини кэриэһинэн олорор киһи Кинини кытта биир буолар, кини сүрэҕэр Таҥара баар. Оттон Таҥара биһиги сүрэхпитигэр баарын Кини биһиэхэ биэрбит Тыыныттан билэбит+.

4

Таҥара Тыына уонна антихрист тыына

4^1Таптыыр бырааттарым! Бу аан дойдуга сымыйа пророк элбээтэ, онон эһиги киһини эрэ барытын итэҕэйбэт буолуҥ, киниэхэ Таҥара Тыына баар дуу, атын дуу диэн, кинилэри тургутан көрөр буолуҥ+. 2Таҥара Тыынын маннык арааран билиэххит: Киһи буолан кэлбит Иисус Христоһу билинэр дьоҥҥо Таҥара Тыына баар,+
3оттон Киһи буолан кэлбит Иисус Христоһу[*] билиммэт киһиэхэ Таҥара Тыына буолбатах, антихрист тыына баар; ол антихрист кэлиэхтээҕин эһиги истэн тураҕыт, кини бу дойдуга билигин хайыы-үйэ баар буолбут+.

4Оҕолоор! Эһиги, Таҥараттан төрөөбүт дьон, кинилэри баһыйбыккыт: эһиэхэ Баар бу дойдуга баардааҕар улахан. 5Кинилэр бу дойду буоланнар, бу дойдулуу саҥараллар, онон дойдулара кинилэри истэр+. 6Оттон биһиги Таҥара дьонобут; Таҥараны билэр киһи биһигини истэр, Таҥараны билбэт киһи биһигини истибэт. Кырдьык тыынын уонна албын тыынын биһиги итинэн арааран билэбит+.

Таҥара – таптал

7Таптыыр бырааттарым! Бэйэ-бэйэбитин таптыаҕыҥ. Таптал Таҥараттан кэлэр, онон таптыыр киһи барыта Таҥараттан төрөөбүт буолан, Кинини билэр+. 8Таҥара – таптал. Таптаабат киһи Таҥараны билбэт. 9Таҥара биһигини таптыырын бу аан дойдуга соҕотох Уолун, биһиги Кининэн олоххо тиксэрбит туһугар, ыытан биллэрбитэ+. 10Биһиги Таҥараны таптаабыппыт иһин буолбатах, Таҥара Бэйэтэ биһигини таптаан, аньыыттан-хараттан толуйан ылаары, биһиги туспутугар Уолун ыыппыта. Дьиҥнээх таптал диэн бу баар+.

11Таптыыр бырааттарым! Таҥара биһигини ситигирдик таптаабытын кэннэ, биһиги эмиэ бэйэ-бэйэбитин таптыах тустаахпыт. 12Таҥараны ким да хаһан да көрбөтөҕө, ол гынан баран, бэйэ-бэйэбитин таптыыр буоллахпытына, биһиги сүрэхпитигэр Таҥара баар, ол аата Кини таптала биһиэхэ дьиҥ чахчы сиппит-хоппут+.

13Кинилиин биир буолбуппутун, Кини эмиэ биһиги сүрэхпитигэр баарын Бэйэтин Тыынын биһиэхэ биэрбитинэн билэбит+. 14Ону биһиги, Кинини көрбүт дьон, Аҕата Уолун аан дойдуну быыһатаары ыыппыта диэн туоһулуубут+. 15Иисус Таҥара Уола буоларын билинэр киһи сүрэҕэр Таҥара баар, онон кини Таҥараны кытта өрүү бииргэ сылдьар+. 16Биһиги, Таҥара биһигини таптыырын билэн, Кини тапталын итэҕэйбиппит.

Таҥара – таптал, онон таптыыр киһи Таҥараны кытта биир буолар: кини сүрэҕэр Таҥара баар. 17Таптал биһиги сүрэхпитигэр оннук ситэн-хотон, биһиги бу дойдуга, Кини олорбутун курдук олорор буоламмыт, Дьүүл Күнүн бигэ эрэмньилээх көрсөр кыахтаахпыт+. 18Таптал куттанары билбэт – сиппит-хоппут таптал кутталы киэр кыйдыыр. Куттанар киһи эрэйи көрөр, кини таптала ситэтэ суох.

19Онон, доҕотторуом, Таҥара биһигини бастакынан таптаабытын быһыытынан, биһиги эмиэ Кинини таптыаҕыҥ[*]. 20«Таҥараны таптыыбын» диир эрээри, быраатын абааһы көрөр киһи – сымыйаччы: хараҕын далыгар сылдьар быраатын таптаабат киһи хайдах хараҕар көстүбэт Таҥараны таптыаҕай?[*]+
21Оттон Кини биһиэхэ биэрбит кэриэһэ этэр: Таҥараны таптыыр киһи быраатын эмиэ таптыахтаах+.

5

Таҥара Уолугар итэҕэл

5^1Иисус Мессия буоларын итэҕэйэр киһи Таҥараттан төрөөбүт; оттон Төрөппүтү таптыыр киһи Киниттэн Төрөөбүтү эмиэ таптыыр+. 2Биһиги Таҥара оҕолорун таптыырбытын маннык билэбит: өскөтүн Таҥараны таптыыр, Кини эппитин тутуһар буоллахпытына, ол аата Кини оҕолорун эмиэ таптыыбыт+. 3Таҥараҕа таптал диэн Кини кэриэстэрин тутуһуу буолар, оттон Кини кэриэстэрэ тутуһарга ыарахана суохтар+. 4Таҥараттан төрөөбүт ханнык баҕарар киһи бу дойдуну кыайар; бу аан дойдуну баһыйбыт күүс – биһиги итэҕэлбит+. 5Иисус Таҥара Уола буоларын итэҕэйэр киһиттэн ураты бу аньыылаах дойдуну ким кыайыаҕай+?

Таҥара Бэйэтин Уолун туоһулааһына

6Бу Кини буолар: уунан, хаанынан уонна Тыынынан, уунан эрэ буолбакка, хаанынан эмиэ кэлбит Иисус Христос. Тыын эмиэ Кини туһунан туоһулуур, тоҕо диэтэххэ, Тыын – кырдьык+. 7Халлааҥҥа үс туоһу баар: Аҕа, Тыл, Сибэтиэй Тыын. Бу Үс биир сомоҕолор. 8Сиргэ эмиэ үс туоһу баар: тыын, уу уонна хаан, бу үс бары биири этэллэр[*]. 9Өскөтүн биһиги киһи туоһутун ылынар буоллахпытына, Таҥара туоһута оннооҕор быдан күүстээх: Уолун туһунан Кини Бэйэтинэн туоһулуур+. 10Таҥара Уолун итэҕэйэр киһиэхэ бу туоһу сүрэҕэр баар, оттон Таҥараны итэҕэйбэт киһи, Таҥара Бэйэтин Уолун туһунан туоһулаабытын итэҕэйбэт буолан, Кинини сымыйаччы курдук көрдөрөр+. 11Кини туоһута маннык: Таҥара биһиэхэ бараммат олоҕу биэрбитэ, оттон бу олох Кини Уолугар баар+. 12Уолун ылынар киһи – олоҕу ылынар, Уолун ылыммат киһи – олоҕу ылыммат.

Таҥараҕа үҥүү күүһэ

13Бу маны мин эһиэхэ, Таҥара Уолун аатыгар итэҕэйээччилэргэ, эһиги Кинини итэҕэйэн бараммат олохтоноргутун билэргит туһугар, суруйдум+. 14Ол иһин биһиги, Таҥара көҥүлүн хоту тугу да көрдөстөхпүтүнэ, Кини биһигини истэригэр бигэ эрэллээхпит+. 15Оттон Кини биһиги көрдөһөрбүтүн барытын истэрин билэр буоллахпытына, көрдөһөрбүтүн биэрэрин эмиэ билэбит.

16Өскөтүн ким эмэ биир итэҕэллээх быраата аньыыны оҥорорун көрдөҕүнэ (онто өлөр аньыы буолбатах буоллаҕына), быраатын туһугар үҥтүн, оччоҕо Таҥара ол киһиэхэ олоҕу биэриэҕэ (өлөр аньыыны оҥорбот киһиэхэ). Өлөр аньыы диэн баар, ол туһугар үҥтүн диэбэппин+. 17Мөкү быһыы барыта аньыы, ол эрээри өлөр аньыы буолбатах.

18Таҥараттан төрөөбүт киһи аньыыны оҥорботун биһиги билэбит; Таҥараттан төрөөбүт киһи бэйэтин харыстанар, онон хара дьайдаах кинини таарыйбат+. 19Биһиги Таҥара дьоно буоларбытын, оттон аан дойду бүтүннүүтэ хара дьайга хам ылларан сытарын билэбит+. 20Итиэннэ Таҥара Уола кэлэн, биһиги дьиҥнээх Таҥараны билэрбит, Кини Уолун Иисус Христоһу кытта бииргэ буоларбыт туһугар, биһиэхэ сырдыгы[*], өйдүүр кыаҕы биэрбитин эмиэ билэбит. Кини баар дьиҥнээх Таҥара уонна бараммат олох+.

21Оҕолоор! Сымыйа таҥаралартан харыстаныҥ! Аминь[*]+.

* 1:4 Үөрүүгүт – сорох былыргы гректии илиинэн суруйууга «үөрүүбүт».

* 3:14 Быраатын – сорох былыргы гректии илиинэн суруйууга бу тыл суох.

* 3:19 Итинтэн билэбит – сорох былыргы гректии илиинэн суруйууга «итинтэн билиэхпитин сөп».

* 3:19-21 Суобаспытын – тылыттан тылыгар түһэрэн тылбаастаатахха «сүрэхпитин».

* 4:3 Иисус Христоһу – сорох былыргы гректии илиинэн суруйууга «Иисуһу», «Айыы Тойон Иисус Христоһу» эбэтэр «Христоһу».

* 4:19 Биһиги эмиэ Кинини таптыаҕыҥ – сорох былыргы гректии илиинэн суруйууга «биһиги эмиэ таптыыбыт», сорохторугар «биһиги Таҥараны таптыыбыт», «биһиги бэйэ-бэйэбитин таптыыбыт».

* 4:20 Хайдах… таптыаҕай? – сорох былыргы гректии илиинэн суруйууга «таптаабат».

* 5:7-8Сорох былыргы гректии илиинэн суруйууга «Үс туоһу баар: Тыын, уу уонна хаан; бу үс туоһу үһүөн биири этэллэр».

* 5:20 Сырдыгы – сорох былыргы гректии илиинэн суруйууга бу тыл суох.

* 5:21 Аминь – сорох былыргы гректии илиинэн суруйууга бу тыл суох.

+ 1:1 Лк 24:39, Ин 1:14, Ин 20:27, 2 Пет 1:16

+ 1:2 Ин 1:4, Ин 5:26, Ин 11:25, 1 Ин 5:11, Ин 15:27, Ин 1:1, Ин 1:18

+ 1:3 Ин 17:21, 1 Кор 1:9
+ 1:4 Ин 15:11
+ 1:5 Ин 1:4, Ин 8:12, Иак 1:17
+ 1:6 Ин 12:35, 2 Кор 6:16
+ 1:7 Эф 1:7, Евр 9:14
+ 1:8 Аман өһө 20:9, Иак 3:2, Рим 3:23
+ 1:9 Саал 31:5, Саал 50:4, Аман өһө 28:13
+ 1:10 1 Ин 5:10, Ин 5:38, Ин 8:37
+ 2:1 Ин 14:26, Рим 8:34, Евр 7:25

+ 2:2 Ин 1:29, Ин 11:52, 1 Ин 4:10, Рим 3:25-26

+ 2:3 Ин 14:15, Ин 15:10, 1 Ин 5:3
+ 2:4 Тит 1:16
+ 2:5 1 Ин 4:12
+ 2:7 Ин 13:34, 2 Ин 1:5

+ 2:8 Ин 13:34, Ин 1:9, Ин 8:12, Рим 13:12, Эф 5:8, 1 Фес 5:5

+ 2:9 1 Ин 4:20
+ 2:10 Ин 11:10
+ 2:12 Апос 10:43, Апос 13:38
+ 2:13 Эф 6:11, Ин 14:7
+ 2:15 Иак 4:4
+ 2:17 1 Кор 7:31

+ 2:18 Мф 24:5, 1 Ин 4:3, 2 Ин 1:7, 1 Тим 4:1, 2 Тим 3:1

+ 2:19 Апос 20:30, 1 Кор 11:19
+ 2:20 Ин 14:26, Ин 16:13, 1 Кор 2:10
+ 2:22 1 Ин 4:3
+ 2:23 Мф 10:33
+ 2:24 1 Ин 3:11
+ 2:26 Мк 13:5, 1 Ин 3:7, Кол 2:8, 2 Фес 2:3
+ 2:27 Евр 8:11
+ 2:28 1 Ин 3:2, 1 Фес 2:19
+ 2:29 Мф 6:1, 3 Ин 1:11

+ 3:1 Ин 3:16, Рим 5:8, Эф 2:4, Мф 5:9, Ин 1:12, 1 Ин 5:1, Рим 8:14, Ин 16:3, Ин 17:25

+ 3:2 Рим 8:15-16, Гал 3:26, Эф 1:5, Рим 8:29, 2 Кор 3:18, Флп 3:21, Саал 16:15, 1 Кор 13:12, Арыл 22:4

+ 3:3 2 Кор 7:1

+ 3:5 Ин 1:29, Евр 9:26, 1 Пет 2:22, 2 Кор 5:21, Евр 4:15

+ 3:6 3 Ин 1:11
+ 3:7 Мк 13:5, 1 Ин 2:26, Кол 2:8, 2 Фес 2:3
+ 3:8 Ин 8:44, Евр 2:14
+ 3:9 Саал 118:3, 1 Ин 5:18
+ 3:10 1 Ин 4:8, 1 Ин 4:20

+ 3:11 Ин 13:34, 1 Ин 1:5, 1 Ин 2:24, 2 Ин 1:5

+ 3:12 Ин 8:44, Төрүт. 4:3-8, Иуд 1:11, Евр 11:4

+ 3:13 Мк 13:13, Ин 7:7, Ин 15:18
+ 3:14 Ин 5:24
+ 3:15 Мф 5:22, Арыл 21:8
+ 3:16 Ин 10:11, Ин 15:13
+ 3:17 Аман өһө 21:13, Иак 2:15-16
+ 3:18 Иак 1:22, Рим 2:13
+ 3:21 1 Ин 2:28
+ 3:22 Мф 7:7-8, Ин 14:13-14
+ 3:23 Ин 6:29
+ 3:24 Ин 6:56, Ин 15:4-5, Рим 8:9, Рим 8:16

+ 4:1 1 Кор 14:29, 1 Фес 5:20-21, Арыл 2:2, Мф 7:15, Мк 13:22, 2 Пет 2:1

+ 4:2 Ин 1:14, 1 Тим 3:16, Евр 2:14, 1 Кор 12:3

+ 4:3 1 Ин 2:18, 1 Ин 2:22, 2 Ин 1:7
+ 4:5 Ин 3:31, Ин 8:23, Ин 15:19
+ 4:6 Ин 18:37, Ин 14:17, 1 Тим 4:1
+ 4:7 1 Кор 13, 1 Ин 3:10-11
+ 4:9 Ин 3:16
+ 4:10 Ин 1:29, 1 Ин 4:10, Ин 3:16, Рим 5:8

+ 4:12 Тахсыы 33:20, Ин 1:18, 1 Тим 6:16, 1 Ин 2:5

+ 4:13 1 Ин 3:24
+ 4:14 Ин 3:17
+ 4:15 Мф 14:33, 1 Ин 5:5
+ 4:17 1 Ин 2:28, 1 Ин 3:21
+ 4:20 1 Ин 2:9, 1 Ин 3:10
+ 4:21 Мф 19:19, Мф 22:39, Мк 12:31
+ 5:1 Ин 1:12
+ 5:2 1 Ин 2:5, 1 Ин 3:24, 1 Ин 4:13
+ 5:3 Ин 14:15, 2 Ин 1:6, Мф 11:30
+ 5:4 Ин 16:33, Эф 6:16
+ 5:5 Мф 14:33, 1 Ин 4:15
+ 5:6 Ин 14:17, Ин 15:26
+ 5:9 Ин 5:36
+ 5:10 1 Ин 1:10, Мф 3:17
+ 5:11 Ин 1:4, Ин 5:26, Ин 11:25, 1 Ин 1:2
+ 5:13 Ин 20:31
+ 5:14 Мф 7:7-8, Ин 14:13-14, 1 Ин 3:22

+ 5:16 Мф 12:31-32, Мк 3:29, Евр 6:4-6, Евр 10:26

+ 5:18 Саал 118:3, 1 Ин 3:9
+ 5:19 Лк 4:6, Гал 1:4
+ 5:20 Ин 1:1, Ин 20:28
+ 5:21 1 Кор 10:7, 1 Кор 10:14

+ https://ibt.org.ru/ebook?id=YKT

Тыллары быһаарыы (Саҥа Кэс Тыл)

Тыллары быһаарыы (Саҥа Кэс Тыл)

1. А

2. Б

3. В

4. Г

5. Д

6. Е

7. И

8. К

9. Л

10. М

11. О

12. П

13. Р

14. С

15. Т

16. Ф

17. Х

18. Э

Авва (арамей.) – Аҕа. Оҕо аҕатын ыҥырар иһирэх тыла. Айыы Тойон Иисус Христос холобурун батыһан маҥнайгы христианнар Таҥараны итинник ыҥыраллара.

Авраам – еврей норуотун улуу төрүт өбүгэтэ, Таҥара ураты сөбүлэһиини оҥорсубут киһитэ. Халбаҥнаабат бигэ итэҕэллээх буолан, кини «Таҥара доҕоро» диэн ааты ылбыт.

Аҕа баһылыктар (грек. пресбүтэрой, нууч. старейшины) – аҕабыыттары кытта тэҥҥэ еврей норуотун олоҕун салайсар бас-көс дьон; сорохторо синедрион (Үрдүкү Сүбэ) чилиэннэрэ буолаллара.

Аҕабыыт (грек. һиэрэус, нууч. священник) – Былыргы Израильга: Моисей Сокуонугар ыйыллыбыт сүөһүнү, көтөрү, бурдугу аньыы толугар сиэртибэ биэрэн Таҥараҕа сулууспалыыр киһи. Израильга, Сокуон быһыытынан, Левий удьуордарыттан ураты атын ким да аҕабыыт буолар кыаҕа суоҕа.

Аллилуйя (евр.) – Айыы Тойону айхаллааҥ. Еврейдэр Таҥараны үөрүүлээхтик уруйдуур-айхаллыыр тыллара.

Аминь (евр.) – дьиҥ чахчы оннук. Иудейдар уонна христианнар Таҥараҕа үҥүүлэрин түмүктүүр тыллара.

Апостол (грек. апостолос) – сорукка ыытыллыбыт киһи. Саҥа Кэс Тылга: Иисус Христос талан ылан Таҥара Саарыстыбатын туһунан Евангелиены иһитиннэртэрэ ыыппыт үөрэнээччитэ, миссионер. Маҥнайгы христианнар Иерусалимнааҕы сиэркэптэрин Апостоллар салайаллара.

Араҥ ыарыы – былыр тирии ыарыытын араас көрүҥүн барытын бу курдук ааттыыллара. Араҥ буолбуттары кирдээхтэр диэн ааттаан, дьонтон-сэргэттэн үүрэллэрэ. Аҕабыыт ыарыһаҕы сирийэн көрөн баран, үтүөрбүт диэтэҕинэ, киһи урукку олорбут сиригэр-уотугар төннөрө.

Архиерей (грек. архиэрэус, нууч. первосвященник) – Таҥара үлэһиттэрин иерархиятын баһылыга. Бу уһулуччулаах солотун таһынан кини өссө синедрион салайааччыта этэ. Архиерей дойду политическай олоҕор улахан сабыдыаллааҕа.

Асия – арҕааҥҥы Турция сиригэр баар, былыргы Рим империятыгар киирсэр уобалас. Бу уобаласка Мисия, Лидия, Фригия уонна Кария сирэ-уота киирсэрэ. Киин куората Эфес этэ.

Бараан Оҕото (слав.) – аньыы-хара бырастыы буоларын туһугар сиэртибэҕэ бэриллэр туох да омсото суох бараан оҕото. Киһи аймах аньыытын-буруйун Бэйэтигэр ылынан, кинилэр тустарыгар өлөн быыһыы кэлбит Сибэтиэй Айыы Тойону пророктар маннык ааттаабыттар.

Биэс уонус күн бырааһынньыга (евр. Шевуот) – Паасха кэнниттэн биэс уон күн буолан баран бэлиэтэнэр Үүнүү бырааһынньыга. Бу бырааһынньыгы еврейдэр Иерусалимҥа көрсөргө дьулуһаллара.

Быһыы, быһыллыы (грек. пэритомэ, нууч. обрезание) – еврей норуотун үгэһэ, уол оҕо төрөөбүтэ ахсыс күнүгэр оҥоһуллар сиэр-туом. Бу сиэр-туом – Таҥара Авраамҥа эппит кэс тылын бэлиэтэ – оҕо Таҥара норуотугар киирсэрин көрдөрөрө.

Быыһааччы (грек. Сотэр, нууч. Спаситель) – Мессия, Христос, киһи аймаҕы буруйтан-аньыыттан, хара дьайтан, өлөр өлүүттэн быыһыы кэлбит Иисус Христос Айыы Тойон.

Вавилон – Месопотамия саамай бөдөҥ куораттарыттан биирдэстэрэ, элбэх дойдуну сэриилээн ылбыт Вавилон империятын киинэ. Бу империя сэриилэрэ б. э. иннинээҕи 587 с. Иерусалимы урусхаллаабыттара, Израиль норуотун билиэн ылан кулут оҥостубуттара.

Веельзевул (Баал-Зебул) – сахсырҕа таҥарата. Куһаҕан тыыннар тойоннорун сатана аата. Бу аат Израиль ыаллыы омуктара сүгүрүйэр тыыннарын Ваал-Зебуб аатыттан үөскээбит.

Галилея муората (Тивериада муората) – Галилеяҕа баар күөл. Саамай кэтириир сирэ 11 км, уһуна 21 км. Атын аата – Геннисарет (евр. Киннерет).

Геенна (евр. Ге-Хинном) – Иерусалим соҕуруу-арҕаа өттүгэр баар хочо. Былыр бу хочоҕо эмэгэттэргэ дьону сиэртибэ биэрэллэрэ. Биһиги эрабыт иннинээҕи II үйэттэн ыла бу тыл аньыылаахтар өлөн баран бүтэһиктээхтик накаастанар-буруйданар сирдэрин символа буолбута.

Голгофа (арамей. Гулгулта, евр. Гулголет) – бас уҥуоҕа. Иерусалимтан чугас турар томтор; омос көрүүгэ киһи чөмчөкөтүн санатарын иһин маннык ааттаммыт буолуон сөп.

Давид – биһиги эрабыт иннинээҕи 1055–1015 сс. Израилы салайбыт улуу ыраахтааҕы, Саалтыыр (Псалтирь) үгүс ырыаларын, үҥүүлэрин суруйбут поэт, пророк.

Давид Уола – Иисус Христос аата. Сирдээҕи олоҕор кини Давид ыраахтааҕы удьуора этэ. Күүтүүлээх Быыһааччы, Суруйууларга этиллэринэн, Давид удьуора буолуохтааҕа, онон Иисус Христоһу маннык ыҥырыы Кини Быыһааччы буоларын аһаҕастык билиниигэ тэҥнээҕэ.

Динарий (лат.) – Рим үрүҥ көмүс манньыата, үлэһит күннээҕи орто хамнаһа.

Евангелие (грек. Эвангелион) – Саҥа Кэс Тылга: маҥнай Таҥара Саарыстыбата чугаһаабытын туһунан, онтон кэлин Иисус Христос барбытын кэннэ, Христос киһи аймаҕы буруйтан-аньыыттан, хара дьайтан, өлөр өлүүттэн өрүһүйээри өлөн баран тиллибитин туһунан үөрүүлээх иһитиннэрии. Кэлин «Евангелие» диэн тыл «Иисус Христос туһунан суругунан кэпсээһин» диэн суолтаҕа туттуллар буолбута.

Илгэлээх үтүө (грек. харис, нууч. благодать) – Таҥара таптала, үтүө сыһыана, дьоҥҥо биэрэр алгыстаах күүһэ-күдэҕэ.

Исайя – Иисус Христос киһи аймаҕы быыһыы кэлиэхтээҕин ураты чаҕылхайдык туоһулаабыт пророк.

Киһи Уола (евр. Бен-адам, арам. Бар-наша, нууч. Сын Человеческий) – Эргэ Кэс Тылга «киһи, өлөр оҥоһуулаах» диэн суолтаҕа туттуллара. Иисус Христос бу ааты ылыныыта истээччилэргэ Даниил пророк (Дан 7:13 ) кэнэҕэс кэлиэхтээх Христос туһунан төлкөлөөбүтүн санатыахтааҕа.

Кириэскэ тиирии – былыргы Рим империятыгар буруйдаахтары накаастаан өлөрүү биир саамай ыар көрүҥэ. Кириэскэ тиириллибит киһи хас эмэ күн устата сору-муҥу көрөн өлөрө. Аймахтара, чугас дьонноро, улахан эрэйинэн үрдүкү тойоттортон көҥүллэтэн эрэ баран, кинини харайар кыахтаахтара.

Кураайы куйаар – киһитэ-сүөһүтэ, уута, ото-маһа суох, элбэх хайалаах кураайы, таас сир. Хотооллоругар тамариск, акация, терновник эрэ үүнэр, хаһан эмэ ардах түстэҕинэ, от быгар.

Кэс тыл хоппото – Иерусалимҥа баар Таҥара Дьиэтин Сибэтиэйтэн Сибэтиэй хоһугар турар хоппо (кээмэйэ быһа холоон – 115´70´70 см). Бу акацияттан оҥоһуллубут, истиин-тастыын кыһыл көмүһүнэн бүрүллүбүт хоппо иһигэр икки дьапталҕа тааска суруллубут Таҥара Уон Кэриэһэ, кыһыл көмүс иһиккэ кутуллубут маанна (маанна быһаарыытын көр) итиэннэ Аарон көҕөрө тыллыбыт үөл мас тайаҕа угуллан турбуттар.

Левиттэр – Иаков уолун Левий удьуордара. Моисей Сокуонун быһыытынан левиттэр сулууспа кэмигэр аҕабыыттарга көмөлөһөр эбээһинэстээхтэрэ.

Легион – Рим 5-6 тыһыынча киһилээх сатыы сэриитин холбоһуга.

Маанна – Израиль норуота Синай иччитэх сирин устун 40 сыл устата көһө сырыттаҕына, Таҥара халлаантан түһэрбит үрүҥ куруппаны санатар минньигэс аһа.

Моисей – Израиль норуотун кулуттааһынтан (Египет сириттэн) быыһаан таһаарбыт, Таҥара Сокуонун бар дьонугар тиэрдибит улуу пророк.

Осанна (евр. һошиана) – быыһаа биһигини. Иудеяҕа ыраахтааҕылары айхаллыыр тыллара.

Отуу бырааһынньыга (евр. Суккот, нууч. Кущей праздник) – бастаан күһүҥҥү виноград хомуурун бырааһынньыга этэ. Бу бырааһынньыгы отууга олорон бэлиэтииллэрэ. Кэлин еврейдэр өбүгэлэрэ Синай кураайы куйаарынан көһө сылдьан отууга олорбуттарын санатар бырааһынньыкка кубулуйбут.

Паасха (евр. Песах) – еврейдэр өбүгэлэрэ Египет хабалатыттан босхоломмуттарын бэлиэтиир саамай улуу бырааһынньык. Нисан ый (кулун тутар ортото-муус устар ортото) 15 күнүгэр ылыллар. Паасха кэмигэр аһытыылаах килиэби сиири Сокуон боборо. Иерусалим олохтоохторо уонна үҥэ-сүктэ кэлбит дьон 10–15 киһилээх бөлөхтөргө арахсан бииргэ аһыыллара. Аһылыкка бараан оҕотун, атыннык эттэххэ «паасханы», сииллэрэ.

Понтий Пилат – биһиги эрабыт 26–36 сс. Рим императора Иудеяҕа анаабыт баһылыга.

Пророк (грек. профэтэс) – Таҥараҕа чугас, Кини этэрин дьоҥҥо тиэрдэр киһи. Эргэ Кэс Тыл кэмигэр Таҥара еврей норуотугар элбэх пророгу биэрбитэ. Кинилэр сиргэ Иисус Христос кэлэн бар дьон туһугар толук буолуохтааҕын бэрт элбэх сыл инниттэн өтө көрбүттэрэ, бүтэр уһук кэллэҕинэ, Иисус Христос иккиһин эргиллэн аан дойдуну дьүүллүөн иннигэр туох буолуохтааҕын төлкөлөөбүттэрэ. Саҥа Кэс Тылга Таҥара этэрин дьоҥҥо тиэрдэр, иһитиннэрэр христианнар эмиэ пророктар диэн ааттаналлар.

Равви, Раввуни – тойонум. Еврейдэр итэҕэлгэ үөрэтэр киһини ытыктабыллаахтык ыҥырар тыллара.

Саддукейдар (евр. цаддиким) – былыргы Израиль религиознай-политическай олоҕор улахан сабыдыаллаах Таҥара үлэһиттэрэ, аҕа баһылыктар. Кинилэр фарисейдары утараллара, суруллубут Сокуону эрэ билинэллэрэ, Аанньаллар баалларын, өлбүттэр тиллиэхтээхтэрин итэҕэйбэт этилэр.

Самария олохтоохторо – Иудея уонна Галилея икки ардыларынааҕы Самария (Шомрон) уобалаһыгар олорор, атын омуктары кытта булкуспут еврейдэр. Итэҕэллэрэ Тораҕа (Моисей биэс кинигэтигэр) олоҕурара. Политикаҕа, сиэргэ-туомҥа, итэҕэлгэ тыл тылларыгар киирсиспэт буоланнар, иудейдары кытта өстөһөллөрө.

Саҥа Кэс Тыл (грек. Кайнэ Диатэкэ, нууч. Новый Завет) – саҥа сөбүлэһии, дуогабар, сойуустаһыы. Таҥара дьону кытта саҥа сөбүлэһии түһэрсиэхтээҕин туһунан пророктар Эргэ Кэс Тыл кинигэлэригэр эрдэттэн өтө көрөн эппиттэр. Иисус Христос сиргэ олорон ааспыт олоҕо, үөрэппит үөрэҕэ, киһи аймах буруйун-аньыытын боруостаан кириэскэ өлүүтэ, килбиэннээх тиллиитэ барыта Таҥара киһи аймаҕы кытта оҥорсубут саҥа сөбүлэһиитэ буолбута. Саҥа Кэс Тыл былыргы грек тылынан суруллубут 27 кинигэлээх.

Сибэтиэйдэр – Саҥа Кэс Тылга: Таҥара дьоно, христианнар.

Синагога – еврейдэр Таҥараҕа үҥэр, Сокуону үөрэтэр, мунньахтыыр, дьыалаларын-куолуларын быһаарсар дьиэлэрэ.

Синедрион (евр. санхедрин, грек. сүнедрион) – еврей норуотун Рим саба баттыыр былааһыттан харыстыыр соруктаах, итэҕэл, быраап, суут дьыалатын быһаарар үрдүкү дьаһал тэрилтэтэ. Синедрион 71 чилиэннээҕэ (аҕабыыттар, аҕа баһылыктар, сокуонньуттар, фарисейдар, саддукейдар). Салайааччылара архиерей этэ.

Скиния, Туоһулааһын Скинията (грек.) – еврейдэр Синай кураайы куйаарын устун көһө сылдьар кэмнэригэр Таҥараҕа үҥэргэ анаан оҥостуммут баай-талым көстүүлээх сүүнэ улахан балааккалара (устата 14 м, туората 4 м, үрдүгэ 5 м). Иһигэр кэс тыл хоппото ууруллара.

Смоковница – Палестинаҕа дэлэйдик үүнэр кэтит сэбирдэхтээх минньигэс отонноох мас.

Сокуон (Моисей Сокуона, грек. номос, нууч. закон) – Таҥара Синай хайатын үрдүгэр Моисейга биэрбит сокуоннара (Уон Кэриэһэ) уонна киһи олоҕун бары өрүттэригэр сыһыаннаах ыйыылара-кэрдиилэрэ. Кинини кытта сөбүлэһии түһэрсибит Израиль норуота бу кэриэстэри халбаҥнаабакка тутуһуохтааҕа. Еврейдэр атын омуктары «Сокуона суохтар» диэн ааттыыллара. Библия маҥнайгы биэс кинигэтэ эмиэ «Сокуон» диэн ааттанар. Бу кинигэлэргэ Таҥара норуокка Моисейынан бэрдэрбит кэриэстэрэ, ыйыылара-кэрдиилэрэ киирбиттэр. Еврей Библиятын кинигэлэрин барыларын түмэн «Сокуон уонна Пророктар» диэн ааттыыллара.

Сокуонньуттар (грек. грамматэус, нууч. книжник, законник) – Суруйуулары, чуолаан Моисей Сокуонун, дириҥник ырытан чинчийэр үөрэхтээх дьон; үксүлэрэ фарисейдар этилэр.

Субуота (евр. шаббат, грек. саббатон) – сынньалаҥ. Еврей халандаарыгар нэдиэлэ сэттис күнэ. Бу Таҥараҕа анаммыт ытык күҥҥэ ханнык да үлэ көҥүллэммэт. Субуота сынньалаҥа бээтинсэ киэһэ күн киирбитин кэннэ, маҥнайгы үс сулус таҕыстаҕына, саҕаланара.

Таҥара Дьиэтэ (грек. хиэрос, наон, нууч. храм) – иудейдар Таҥараҕа сүгүрүйэр, сулууспалыыр, сиэртибэ биэрэр Храмнара, кинилэр норуот быһыытынан сомоҕолоһууларын бэлиэтэ. Таҥара Дьиэтэ Иерусалимҥа эрэ баара. Кини Сибэтиэйтэн Сибэтиэй хоһугар архиерей эрэ сылга биирдэ киирэн, бэйэтин уонна Израиль дьонун буруйун-аньыытын иһин сиэртибэ биэрэрэ. Айыы Тойон Иисус Христос өтө көрөн эппитин курдук, б. э. бастакы үйэтин 70 сылыгар римляннар Таҥара Дьиэтин төрдүттэн урусхаллаабыттар.

Таҥара Дьиэтин Ырааһырдыы бырааһынньыга (евр. Ханука) – Сирия баһылыга IV Антиох Епифан Таҥара Дьиэтин үс сыл устата тэпсибитин-киртиппитин кэннэ, б. э. иннинээҕи 164 с. хат ырааһырдан, сибэтии гынан, Таҥараҕа анаабыттарын бэлиэтиир иудей бырааһынньыга.

Фарисейдар (евр. перушим) – былыргы Иудея олоҕор улахан сабыдыаллаах религиознай бөлөх. Кинилэр Моисей Сокуонун, сиэри-туому, үгэстэри эҥкилэ суох тутуһарга дьулуһаллара, норуоттан эмиэ ону ирдииллэрэ, Аанньаллар, абааһылар баалларын, өлбүттэр кэнэҕэс тиллиэхтээхтэрин итэҕэйэллэрэ.

Хоруоп – Палестинаҕа өлбүт дьону хайа куоҥхалайдарыгар эбэтэр очуос таастарга хаһыллан оҥоһуллубут улахан хаспахтарга – склептэргэ харайаллара. Бокуонньугу үчүгэй сыттаах арыынан оҕунуохтаан баран, таҥаска суулууллара уонна истиэнэни кыйа турар таас ыскаамыйаҕа уураллара. Киһи төҥкөйөн эрэ баран киирэр намыһах ааннарын, кыыл, көтөр буулаабатын диэн, улахан сымара таастарынан бүөлэтэллэрэ. Ардыгар хаспах таһыгар кыракый сад үүннэрэллэрэ.

Эргэ Кэс Тыл (грек. Палайа Диатэкэ, нууч. Ветхий Завет) – Таҥара Израиль норуотун кытта Синай хайатыгар оҥорсубут сөбүлэһиитэ. Бу сөбүлэһии быһыытынан Таҥара дьону кытта ураты сыһыаҥҥа киирэр, кинилэри өрүүтүн араҥаччылыах буолар, оттон дьон Кини этэр кэс тылын толоруохтаахтар.

Карталар (Саҥа Кэс Тыл)

Карталар (Саҥа Кэс Тыл)

1. Иисусхристос Кэминээҕи Палестина

2. Иисусхристос Кэминээҕи Иерусалим

3. Иисусхристос Кэминээҕи Иерусалим Таҥаратын Дьиэтин Былаана

4. Былыргы Илин Дойдулар

5. Иисус Христос кэминээҕи Рим империята

6. Павел Апостол миссионердыыр бастакы айана

7. Павел Апостол миссионердыыр иккис айана

8. Павел Апостол миссионердыыр үҺүс айана

9. Павел Апостол миссионердыыр төрдүс айана (Римҥе барыыта)

Иисусхристос Кэминээҕи Палестина

Иисусхристос Кэминээҕи Палестина

Иисусхристос Кэминээҕи Иерусалим

Иисусхристос Кэминээҕи Иерусалим

Иисусхристос Кэминээҕи Иерусалим Таҥаратын Дьиэтин Былаана

Иисусхристос Кэминээҕи Иерусалим Таҥаратын Дьиэтин Былаана

Былыргы Илин Дойдулар

Былыргы Илин Дойдулар

Иисус Христос кэминээҕи Рим империята

Иисус Христос кэминээҕи Рим империята

Павел Апостол миссионердыыр бастакы айана

Павел Апостол миссионердыыр бастакы айана

Павел Апостол миссионердыыр иккис айана

Павел Апостол миссионердыыр иккис айана

Павел Апостол миссионердыыр үҺүс айана

Павел Апостол миссионердыыр үҺүс айана

Павел Апостол миссионердыыр төрдүс айана (Римҥе барыыта)

Павел Апостол миссионердыыр төрдүс айана (Римҥе барыыта)

Библияҕа ахтыллар сирдэр-дойдулар фотографиялара

Библияҕа ахтыллар сирдэр-дойдулар фотографиялара

1. Иерусалим. Елеон Хайатыттан Көстөр Сир

2. Иерусалим Уонна Елеон Хайата

3. Синай Хайата

4. Туустаах

5. Фавор Хайата

6. Назарет

7. Вифлеем

8. Нордан

9. Капернаум

10. Галилея Каната

11. Иудеяттан Самарияҕа Барар Суол

12. Геннисарет Куөлэ

13. Вифания

14. Рим Колизейа

Иерусалим. Елеон Хайатыттан Көстөр Сир

Иерусалим. Елеон Хайатыттан Көстөр Сир

Иерусалим Уонна Елеон Хайата

Иерусалим Уонна Елеон Хайата

Синай Хайата

Синай Хайата

Туустаах

Туустаах

Фавор Хайата

Фавор Хайата

Назарет

Назарет

Вифлеем

Вифлеем

Нордан

Нордан

Капернаум

Капернаум

Галилея Каната

Галилея Каната

Иудеяттан Самарияҕа Барар Суол

Иудеяттан Самарияҕа Барар Суол

Геннисарет Куөлэ

Геннисарет Куөлэ

Вифания

Вифания

Рим Колизейа

Рим Колизейа

ЭРГЭ КЭС ТЫЛТАН ЦИТАТАЛАР ЫЙЫННЬЫКТАРА

ЭРГЭ КЭС ТЫЛТАН ЦИТАТАЛАР ЫЙЫННЬЫКТАРА

Мф 1:23 Ис 7:14; 8:8. 2:6 Мих 5:2. 2:15 Ос 11:1. 2:18 Иер 31:15. 3:3 Ис 40:3. 4:4 Втор 8:3. 4:6 Пс 90:11-12. 4:7 Втор 6:16. 4:10 Втор 6:13. 4:16 Ис 9:1-2. 5:21 Исх 20:13. 5:27 Исх 20:14. 5:31 Втор 24:1. 5:33 Лев 19:12; Числ 30:3. 5:38 Исх 21:24; Лев 24:19-20. 5:43 Лев 19:18. 8:17 Ис 53:4. 9:13 Ос 6:6. 10:36 Мих 7:6. 11:10 Мал 3:1. 11:14 Мал 4:5-6. 12:7 Ос 6:6. 12:21 Ис 42:1-4. 12:40 Иона 2:1. 13:15 Ис 6:9-10. 13:35 Пс 77:2. 15:4 Исх 20:12; 21:17. 15:9 Ис 29:13. 18:16 Втор 19:15. 19:4 Быт 1:27; 5:2. 19:5 Быт 2:24. 19:19 Исх 20:12-16; Лев 19:18. 21:5 Ис 62:11; Зах 9:9. 21:9 Пс 117:26. 21:13 Ис 56:7. 21:16 Пс 8:3. 21:42 Пс 117:22-23. 22:24 Втор 25:5. 22:32 Исх 3:6. 22:37 Втор 6:5. 22:39 Лев 19:18. 22:44 Пс 109:1. 23:39 Пс 117:26. 24:15 Дан 12:11. 24:29 Ис 13:9-10; 34:4. 24:30 Дан 7:13. 26:15 Зах 11:12. 26:31 Зах 13:7. 26:64 Пс 109:1; Дан 7:13. 27:10 Зах 11:12-13; Иер 19:1-13; 32:6-9. 27:34 Пс 68:22. 27:46 Пс 21:2.

Мк 1:3 Мал 3:1; Ис 40:3. 4:12 Ис 6:9-10. 7:7 Ис 29:13. 7:10 Исх 20:12; 21-17. 10:4 Втор 24:1. 10:6 Быт 1:27; 5:2. 10:8 Быт 1:27; 2:24. 10:19 Исх 20:12-16; Втор 5:16-20. 11:10 Пс 117:25-26. 11:17 Ис 56:7. 12:11 Пс 117:22-23. 12:19 Втор 25:5. 12:26 Исх 3:6. 12:30 Втор 6:5. 12:31 Лев 19:18. 12:36 Пс 109:1. 13:25 Ис 13:10; 34:4. 13:26 Дан 7:13. 14:27 Зах 13:7. 14:62 Пс 109:1; Дан 7:13. 15:34 Пс 21:2.

Лк 2:23 Исх 13:2. 2:24 Лев 12:8. 3:6 Ис 40:3-5. 4:4 Втор 8:3. 4:8 Втор 6:13. 4:11 Пс 90:11-12. 4:19 Ис 61:1-2. 6:4 1 Цар 21:2-7. 7:27 Мал 3:1. 8:10 Ис 6:9-10. 10:27 Втор 6:5; Лев 19:18. 13:35 Пс 117:26. 18:20 Исх 20:12-16. 19:38 Пс 117:26. 19:46 Ис 56:7. 20:17 Пс 117:22. 20:37 Исх 3:6. 20:43 Пс 109:1. 21:27 Дан 7:13. 22:37 Ис 53:12. 22:69 Пс 109:1. 23:30 Ос 10:8. 23:46 Пс 30:6.

Ин 2:17 Пс 68:10. 6:31 Пс 77:24; 104:40. 6:45 Ис 54:13. 7:38 Притч 18:4; Ис 12:3; 58:11; Иез 47:1; Зах 14:8. 10:34 Пс 81:6. 12:13 Пс 117:25-26. 15:25 Пс 34:19; 68:5. 19:24 Пс 21:19. 19:36 Исх 12:46. 19:37 Зах 12:10.

Апос 1:20 Пс 68:26. 1:20 Пс 108:8. 2:21 Иоиль 2:28-32. 2:30 Пс 131:11. 2:31 Пс 15:10. 2:35 Пс 109:1. 4:11 Пс 117:22. 4:26 Пс 2:1-2. 7:5 Быт 17:8. 7:7 Быт 15:13-14; Исх 3:12. 7:18 Исх 1:8. 7:28 Исх 2:13-14. 7:30 Исх 3:2. 7:32 Исх 3:6. 7:34 Исх 3:5-10. 7:40 Исх 32:4, 23. 7:43 Ам 5:25-27. 7:50 Ис 66:1-2. 8:33 Ис 53:7-8. 13:22 Пс 88:21; 1 Цар 13:14. 13:34 Ис 55:3. 13:35 Пс 15:10. 13:41 Авв 1:5. 13:47 Ис 49:6. 15:17 Ам 9:11-12. 23:5 Исх 22:28. 28:27 Ис 6:9-10.

Иак 2:8 Лев 19:18. 2:11 Исх 20:13-14; Втор 5:17-18. 2:23 Быт 15:6. 4:6 Притч 3:34.

1 Петр 1:16 Лев 11:44; 19:2. 1:25 Ис 40:6-8. 2:6 Ис 28:16. 2:7 Пс 117:22. 2:8 Ис 8:14. 2:9 Исх 19:6; Ис 43:20-21. 2:22 Ис 53:9. 3:10 Пс 33:13-17. 4:8 Притч 10:12. 4:18 Притч 11:31. 5:5 Притч 3:34.

2 Петр 2:22 Притч 26:11.

Рим 2:24 Ис 52:5; Иез 36:20. 3:12 Пс 13:1-3. 3:13 Пс 5:10; Пс 139:4. 3:14 Пс 9:28. 3:15 Притч 1:16. 3:17 Ис 59:7-8. 3:18 Пс 35:2. 4:3 Быт 15:6. 4:8 Быт 15:5. 4:17 Быт 17:5. 4:18 Быт 15:5. 7:7 Исх 20:17. 8:36 Пс 43:22. 9:7 Быт 21:12. 9:9 Быт 18:10, 14. 9:12 Быт 25:23. 9:13 Мал 1:2-3. 9:15 Исх 33:19. 9:17 Исх 9:16. 9:20 Ис 29:16; 45:9. 9:25 Ос 2:23. 9:26 Ос 1:10. 9:28 Ис 10:22-23. 9:29 Ис 1:9. 9:33 Ис 8:14; 28:16. 10:5 Лев 18:5. 10:7 Втор 30:12-13. 10:8 Втор 30:14. 10:11 Ис 28:16. 10:13 Иоиль 2:32. 10:15 Ис 52:7. 10:16 Ис 53:1. 10:18 Пс 18:5. 10:19 Втор 32:21. 10:20 Ис 65:1. 10:21 Ис 65:2. 11:3 3 Цар 19:18. 11:4 3 Цар 19:18. 11:8 Ис 29:10; Втор 29:4. 11:10 Пс 68:23-24. 11:27 Ис 59:20-21; 27:9. 11:34 Ис 40:13; Иер 23:18. 11:35 Иов 41:3. 12:9 Втор 32:35. 12:20 Притч 25:21-22. 13:9 Исх 20:13-17; Лев 19:18. 14:11 Ис 49:18; 45:23. 15:3 Пс 68:9. 15:9 Пс 17:50. 15:10 Втор 32:43. 15:11 Пс 116:1. 15:12 Ис 11:10. 15:21 Ис 52:15.

1 Кор 1:19 Ис 29:14. 1:31 Иер 9:24. 2:16 Ис 40:13. 3:19 Иов 5:13. 3:20 Пс 93:11. 10:7 Исх 32:6. 10:26 Пс 23:1. 14:21 Ис 28:11-12. 15:27 Пс 8:7. 15:32 Ис 22:13. 15:54 Ис 25:8 15:55 Ос 13:14.

2 Кор 4:13 Пс 115:1. 6:2 Ис 49:8. 6:16 Лев 26:11-12. 6:17 Ис 52:11. 9:9 Пс 111:9. 10:17 Иер 9:23-24. 13:1 Втор 19:15.

Гал 3:6 Быт 15:6. 3:10 Втор 27:26. 3:11 Авв 2:4. 3:12 Лев 18:5. 3:13 Втор 21:23. 3:16 Быт 13:15; 24:7. 4:27 Ис 54:1. 4:30 Быт 21:10.

Еф 4:8 Пс 67:19. 4:25 Зах 8:16. 4:26 Пс 4:5. 5:31 Быт 2:24. 6:3 Исх 20:12.

1 Тим 5:18 Втор 25:4.

2 Тим 2:19 Числ 16:5, 26; Наум 1:7.

Евр 1:5 Пс 2:7; 2 Цар 7:14; 1 Пар 17:13. 1:6 Пс 96:7. 1:7 Пс 103:4. 1:9 Пс 44:7-8. 1:12 Пс 101:26-28. 1:13 Пс 109:1. 2:8 Пс 8:5-7. 2:12 Пс 21:23. 2:13 Пс 15:1; Ис 8:18. 3:11, 15 Пс 94:7-11. 4:3, 5 Пс 94:11. 4:4 Быт 2:2. 5:5 Пс 2:7. 5:6 Пс 109:4. 6:14 Быт 22:17. 7:2 Быт 14:17-20. 7:17, 21 Пс 109:4. 8:5 Исх 25:40. 8:12 Иер 31:31-34. 10:7-9 Пс 39:7-9. 10:17 Иер 31:33-34. 10:30 Втор 32:35-36; Пс 134:14. 10:38 Ис 26:20; Авв 2:3-4. 11:5 Быт 5:24. 11:21 Быт 47:31. 12:6 Притч 3:11-12. 12:20 Исх 19:13. 12:21 Втор 9:19. 12:26 Агг 2:6. 13:5 Втор 31:6. 13:6 Пс 117:6-7.

Арыл 2:27-28 Пс 2:8-9.

Table of Contents

Саҥа Кэс Тыл: 1 Иоанн

Саҥа Кэс Тыл

- Аан тыл

- Библия кинигэлэрин кылгатыллыбыт ааттара

- 1 Иоанн

- 1
- 2
- 3
- 4
- 5

Тыллары быһаарыы (Саҥа Кэс Тыл)

- Авва
- Авраам
- Аҕа баһылыктар
- Аҕабыыт
- Аллилуйя
- Аминь
- Апостол
- Араҥ ыарыы
- Архиерей
- Асия
- Бараан Оҕото
- Биэс уонус күн бырааһынньыга
- Быһыы, быһыллыы
- Быыһааччы
- Вавилон
- Веельзевул
- Галилея муората
- Геенна
- Голгофа
- Давид
- Давид Уола
- Динарий
- Евангелие
- Илгэлээх үтүө
- Исайя
- Киһи Уола
- Кириэскэ тиирии
- Кураайы куйаар
- Кэс тыл хоппото
- Левиттэр
- Легион
- Маанна
- Моисей
- Осанна
- Отуу бырааһынньыга
- Паасха
- Понтий Пилат
- Пророк
- Равви, Раввуни
- Саддукейдар
- Самария олохтоохторо
- Саҥа Кэс Тыл
- Сибэтиэйдэр
- Синагога
- Синедрион
- Скиния, Туоһулааһын Скинията
- Смоковница
- Сокуон
- Сокуонньуттар
- Субуота
- Таҥара Дьиэтэ
- Таҥара Дьиэтин Ырааһырдыы бырааһынньыга
- Фарисейдар
- Хоруоп
- Эргэ Кэс Тыл

Карталар (Саҥа Кэс Тыл)

- Иисусхристос Кэминээҕи Палестина

- Иисусхристос Кэминээҕи Иерусалим

- Иисусхристос Кэминээҕи Иерусалим Таҥаратын Дьиэтин Былаана

- Былыргы Илин Дойдулар
- Иисус Христос кэминээҕи Рим империята
- Павел Апостол миссионердыыр бастакы айана
- Павел Апостол миссионердыыр иккис айана
- Павел Апостол миссионердыыр үҺүс айана

- Павел Апостол миссионердыыр төрдүс айана (Римҥе барыыта)

Библияҕа ахтыллар сирдэр-дойдулар фотографиялара

- Иерусалим. Елеон Хайатыттан Көстөр Сир
- Иерусалим Уонна Елеон Хайата
- Синай Хайата
- Туустаах
- Фавор Хайата
- Назарет
- Вифлеем
- Нордан
- Капернаум
- Галилея Каната
- Иудеяттан Самарияҕа Барар Суол
- Геннисарет Куөлэ
- Вифания
- Рим Колизейа

ЭРГЭ КЭС ТЫЛТАН ЦИТАТАЛАР ЫЙЫННЬЫКТАРА